Tại sao miễn phí triệt tiêu động lực và sức sáng tạo của bạn?

Tôi xin bắt đầu bằng một mệnh đề gây tranh cãi, mà tôi nghĩ mình đứng về bên thiểu số, rõ ràng sự bắt đầu như vậy là không sáng suốt lắm, nhưng nếu bạn kiên nhẫn xin hãy đọc hết bài này. Vì tôi hiểu đã là dân nhà quê, cùng từng là sinh viên (nên tôi cũng rất thích miễn phí) tuy nhiên lần lần tôi thay đổi về miễn phí – Tôi không hề thích miễn phí nữa. Chắc chắn sẽ mâu thuẫn đối với nhiều người nhưng xin rằng: Nguồn gốc của sự phát triển đó là Sự thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập.
Vấn đề đặt ra: Cho tiền người ăn xin.
Nhiều người nói rằng: Cho tiền giúp đỡ được người khác, thể hiện tình yêu thương con người có gì đâu mà tính toán.
Tôi không phủ nhận người Việt Nam ta giàu tình yêu thương. Nhưng tình yêu thương và cho tiền là 2 việc khác nhau.
Nếu chính quyền không cấm ăn xin, thì giờ Đà Nẵng có trở thành nơi đáng sống nhất Việt Nam không? Tất nhiên đó chỉ là một yếu tố để làm nên một thành phố đáng sống và du lịch.
Trên báo gần đây, tôi đọc được có hiện tượng dân miễn núi phía Bắc vì “Bỏ học để đi ăn xin”. Nhiều người nói cho chút tiền hỗ trợ các em tốt hơn, với biện hộ rằng: “Giúp nhau tí có sao đâu, sao mà keo kiệt với người nghèo thế?” Nhà trường, chính quyền ở đây nói gì? “Đừng cho tiền các em, các em sẽ bỏ học hết đó”. Rõ ràng, giúp trẻ một chén cơm như thế là phá của tụi nó cả một cánh đồng lúa trong tương lai.
Tôi có đọc bài báo nói về phương Tây, nói về đi tự thiện: Họ luôn yêu cầu dân, trẻ em phải làm một thứ gì đó – gọi là bỏ công sức. Và sự tự thiện này trở thành: công sức đổi vật phẩm.
Nói về việc cho tiền – Đó là việc trao đi mà không yêu cầu đối tượng nhận phải làm gì đó. Có một nguy hiểm cốt lõi:
“Làm cho người nghèo mất đi động lực của sự phát triển”. Không có tiền, chúng ta buộc phải lao động, mà chỉ có tham gia lao động ta mới sinh ra sự sáng tạo. Và chỉ có lao động thực sự góp phần cho xã hội tốt hơn, và người ta thoát nghèo.
Cho tiền là một hành động miễn phí mà nhưng nó lãng phí cả một đời người, và thậm chí là cả thế hệ tiếp theo.
Trong thời sinh viên, làm đoàn hội: Một công việc đáng lẽ cần 2-3 người làm thì huy động tới cả 10 người. Vì đoàn hội có nguồn nhân lực lãng phí dồi dào, nếu yêu cầu trả tiền bạn là người chủ nhiệm bạn có dám làm vậy. – Nếu là người lãnh đạo, hãy truyền động lực và và nghĩ ra việc cho họ làm hoặc cho cấp dưới chủ động tạo ra việc làm, thậm chí là trao phần thưởng, hoặc phần hỗ trợ thu nhập.

Lãng phí lớn nhất là lãng phí nguồn nhân lực, trí lực. Rồi dẫn thành thói quen khi đi làm: “Nước Việt Nam trỏ thành nước có hiệu suất lao động kém của Thế giới thua cả Lào”.

Hoc-chung-khoan-Su-sang-tao
Cơm mà cho miễn phí, lấy nhiều mà không ăn.
Nước mà cho miễn phí lấy nhiều rồi đổ.
Tết trẻ em nhận miễn phí tiền từ người lớn (tiền lì xì) rồi chơi game, đánh bài…
Điều quan trọng nhất tôi cho rằng là miễn phí là “Triệt tiêu động lực và sự sáng tạo”, kể cả người nhận miễn phí và người trao miễn phí. Người nhận thì ỷ lại, người trao thì không được đánh giá cao, họ sẽ không giàu năng lượng để làm việc.
Xét về mặt Phật giáo tôi ngộ ra một điều: “Sự tự giúp mình”. Đây là một quan điểm rất giống với Triết học Mac-Leenin là “sự Tự vận động”. Có câu: “Trời chỉ giúp những người biết tự giúp mình”.
Trong lĩnh vực giáo dục:
Tôi luôn ủng hộ, học sư phạm phải đóng học phí. Đóng tiền về lâu dài, giáo viên sẽ truyền thụ cho các em được rằng: “Không có bữa trưa miễn phí”, và “Thứ miễn phí chỉ có trên bẫy chuột”… Rất tốt để các em vươn lên tài năng và nếu các em tài năng các em sẽ xứng đáng nhận thành quả. (Trừ khi học sinh nào quá khó khăn thôi)

Và tất yếu học sinh đi học phải đóng phí.
Ở Việt Nam khá thú vị, bạn có thể học miễn phí ở rất nhiều trường ĐH mà bạn muốn. Cứ bước vào ngồi học đơn giản vậy thôi, tất nhiên học ở đây lấy kiến thức không có bằng cấp. Mà có lẽ đóng tiền thì sinh viên ở nhà vẫn nằm ngủ đâu chịu đi học huống hồ gì mà miễn phí. Tôn trọng giá trị buổi học – Giống như kiểu ta mất tiền ta quyết phải lấy lại.
Một trạng thái có cũng được không có cũng được, sẽ rất khác với một trạng thái phải có. Rõ ràng một thứ tạo ra sự hững hờ khác với một thứ tạo nên sự quyết tâm.
Gạt bỏ những tư tưởng miễn phí, ta sẽ có nhiều năng lực ra để mà hành động suy nghĩ để mà có “Cái để trả phí”. Và tôi muốn nói rằng: Không có gọi là “Phí” mà chỉ có “Tiền Đầu Tư”.
“Ta nghèo không phải vì ta ít tiền mà ta nghèo bởi vì ta nghèo trong suy nghĩ.
Ta bất hạnh không phải vì cuộc sống khốn khó là mà là tâm hồn ta vốn dĩ đã khốn khó”.
P/s: Tất nhiên cũng có trường hợp ngoại lê nên miễn phí, nhưng rất ít và rất hiếm.

Nguyễn H. Ngọ.

Bình luận

096.774.6668